Yağlı Tohumlar Nelerdir

Yağlı tohumlar; yapısında belli oranda bitkisel yağ bulunan ve farklı yöntemlerle yağ elde edilebilen bitkisel hammaddeler olarak bilinir. Yağlı tohumlar hangileridir? Sorusuna; keten tohumu, çörek otu, susam, kanola, kabak çekirdeği, aspir ve üzüm çekirdeği gibi farklı örneklerle yanıt verilebilir. Bununla beraber yağ elde edilebilen bazı kuruyemişlerde yağlı hammadde kategorisinde sayılabilir.

Yağlı tohum çeşitleri; içerdiği tohum yapısı, yağ oranı, nem oranı ve işlenme özellikleri açısından birbirinden çok farklıdır. Bu nedenle yağlı tohumlardan yağ elde etme sürecinde her hammaddenin aynı şekilde işlenmesi beklemez. Kullanılacak tohumun özellikleri kadar üretim aşamasında tercih edilen yöntem ve makine de elde edilen sonucun değerlendirilmesi konusunda önem taşır.

Yağlı Tohumların Ortak Özellikleri Nelerdir?

Yağlı tohumlar ve özellikleri detaylı olarak incelendiğinde; bu hammaddelerin ortak noktası yağ içerikleri ve uygun işlemlerle bu yağın ayrıştırılabilmesidir. Ancak her yağlı tohumun aynı oranda yağ içerdiği söylenemez. Yağ oranı bitkinin çeşidine, türüne, yetiştirme şartlarına ve hammaddenin durumuna göre değişiklik gösterebilir.

Tohumun yapısı da üretim sürecinde çok önemlidir. Tohumun büyüklüğü, sertliği, nem oranı ve yağ içeriği presleme davranışlarını etkileyebilir. Bu yüzden yağ çıkarılan tohumlar, üretim aşamasından önce sadece yağ oranına göre değerlendirilmelidir.

Yağlı tohumlar aynı zamanda gıda sektöründe farklı amaçlarla kullanılabilen hammaddelerdir. Bazıları direkt gıda ürünlerinde değerlendirilirken, bazıları ise yağ üretiminde kullanılabilir. Susamdan tahin üretilebilmesi ya da farklı çekirdeklerin gıda sektöründe çeşitli şekillerde değerlendirebilmesi buna örnek verilebilir.

En Çok Kullanılan Yağlı Tohum Çeşitleri

En çok kullanılan yağlı tohum çeşitleri şu şekilde sıralanabilir:

Susam

Susam; yağ üretiminde kullanılan çok önemli yağlı hammaddelerden biridir. Aynı zamanda tahin üretiminde de kullanılır. Küçük yapılı bir tohum olan susamın işlenmesinde tohumun temizliği, üretim yönteminin özellikleri ve nem durumu dikkate alınır.

Keten Tohumu

Keten tohumu, yağ içeren bitkisel hammaddeler arasında yer alır. Bitkisel yağ üretiminde kullanılan tohumlar arasında değerlendirme keten tohumu, mekanik presleme yöntemleri kullanılarak işlenebilir. Ancak üretim şartları belirlenirken hammaddenin yapısı ve kullanılacak makinenin teknik özellikleri dikkate alınmalıdır.

Çörek Otu Tohumu

Çörek otu tohumu da yağ elde edilebilen tohumlar arasındadır. Küçük taneli yapısından dolayı işleme süresince makinenin besleme ve presleme özellikleri çok önemlidir. Çörek otunun kullanım alanı sadece yağ üretimi ile sınırlı değildir. Baharat ve gıda sektöründe de değerlendirebilir.

Kanola ve Aspir Tohumu

Kanola ve aspir, bitkisel yağ üretiminde kullanılan farklı yağlı tohum örnekleridir. Bu hammaddelerin fiziksel özellikleri ve yağ oranları birbirinden farklı olabilir. Bu yüzden üretim sırasında kullanılacak makinenin ilgili hammaddeye uygunluğu ayrıca değerlendirmelidir.

Kabak Çekirdeği ve Üzüm Çekirdeği

Kabak çekirdeği ve üzüm çekirdeği ise yağ elde edilmeye uygun yağlı hammaddeler arasındadır. Özellikle çekirdek yapısı, boyutu ve işlenme öncesindeki durumu üretim sürecini doğrudan etkileyebilir. Bu tür hammaddelerde yağ üretiminde kullanılan tohumlar için uygun presleme şartlarının belirlenmesi çok önemlidir.

Fındık, Ceviz, Badem ve Yer Fıstığı

Fındık, ceviz, badem ve yer fıstığı teknik olarak sadece klasik anlamda ‘’tohum’’ başlığı altında değerlendirmelidir. Bunlar yağ elde edilebilen yağlı hammaddeler ve kuruyemişler bağlamında ele alınabilir.

Bu hammaddelerin fiziksel yapısı ve yağ oranı farklı olduğu içi yağlı tohumlardan yağ elde etme sürecinde kullanılan ekipmanın özellikleri çok önemlidir. Her makinenin her yağlı hammadde aynı çalışma şartlarını sağlayacağı varsayılmamalıdır.

Yağlı Tohum Seçerken Hangi Özelliklere Bakılmalı?

Yağ üretiminde kullanılacak hammaddenin tercihinde sadece yağ oranına bakmak yeterli değildir. Yağlı tohumlar için dikkat edilmesi gereken özellikler şu şekilde sıralanabilir:

• Yağ oranı: Tohumun içeriği yağ oranı üretim açısından çok önemli kriterlerden biridir. Ancak bu tek başına yeterli değildir,
• Nem oranı: Tohumun ne seviyesi presleme davranışlarını ve işleme şartlarını etkileyebilir,
• Temizlik: Taş, toprak, sap ve diğer yabancı maddelerin üretim öncesinde uzaklaştırılması oldukça önemlidir,
• Tazelik: Hammaddenin uygun şartlarda ve uzun süre bekletilmeden korunması çok önemlidir,
• Yabancı madde: Tohum içerisinde bulunan istenmeyen maddeler üretim sürecini olumsuz yönde etkileyebilir,
• Sertlik: Tohumun fiziksel yapısı ise kullanılacak pres ekipmanının çalışma şartlarıyla alakalıdır,
• Depolama şartları: Sıcaklık, nem ve ortam şartları hammaddenin durumunu etkileyebilir,
• Makine özellikleri: İşlenecek hammaddenin yapısına uygun bir pres makinesinin tercih edilmesinde fayda vardır.

Bu yüzden ‘‘daha yağlı tohum her zaman daha fazla yağ üretir’’ şeklinde bir değerlendirme yapmak doğru değildir. Yağ verimi; hazırlama süreci, hammadde özellikleri ve kullanılan makinenin çalışma koşullarıyla birlikte değerlendirilmelidir.

Yağlı Tohumların Kullanım Alanları Nelerdir?

Yağ tohumları, farklı gıda üretim süreçlerinde farklı şekillerde değerlendirilebilir. En bilinen kullanım alanlarından biri bitkisel yağ üretimidir. Bunun yanı sıra susam gibi bazı hammaddeler tahin üretiminde aktif olarak kullanılabilir.

Yağlı hammaddelerden ezme ve farklı gıda ürünleri de hazırlanabilir. Ayrıca bazı ürünler kuruyemiş sektöründe doğrudan tüketim için değerlendirirken, bazıları ise aktar ürünleri ve baharat kapsamında kullanılabilir. Dolayısıyla yağ üretiminde kullanılan tohumlar sadece yağ elde etmek için kullanılan hammaddeler değildir. Kullanım alanı ürünün çeşidine, gıda üretimindeki kullanım amacına ve fiziksel özelliklerine göre değişebilir.

Yağlı Tohumlardan Yağ Üretiminde Makine Seçimi

Yağlı tohumlardan yağ elde etme sürecinde makine tercihi kullanılacak hammaddelerin özellikleri göz önünde bulundurularak yapılmalıdır. Soğuk pres yöntemi kullanılarak bir üretim planlanıyorsa, tercih edilecek soğuk sıkım makinesi ya da yağ pres makinesi için ilk olarak hangi tohumların işleneceği belirlenmelidir.

Makinenin presleme sistemi, motor gücü, besleme yapısı, sıcaklık kontrolü ve üretim kapasitesi gibi teknik özellikler değerlendirilmelidir. Ayrıca aynı makinenin farklı tohumlarda aynı performansı göstereceği düşünülmemelidir. Tohumun yağ oranı, sertliği ve nem durumu çalışma şartlarını değiştirebilir.

Bu yüzden yağ üretimine başlamadan önce işlenecek hammaddelerin belirlenmesi ve makinenin bu hammaddelere teknik uygunluğunu değerlendirilmesi çok önemlidir. Doğru makine tercihi, üretim sürecinin hammadde özellikleri ile uyumlu olarak planlanmasına yardımcı olur.

Demirbaş Makine; yağlı tohumların yağ üretiminde en doğru makine modelleriyle beklentileri karşılar.