Susam yağı, susam tohumlarının işlenmesiyle elde edilen bitkisel yağlardan biridir. Kendine özgü aromasından kaynaklı mutfakta farklı yemeklerde ve salatalarda kullanılabildiği gibi, kozmetik amaçlı bakım uygulamalarında da sıklıkla tercih edildiği söylenebilir. Susam yağının faydaları değerlendirilirken ürünün kullanım şekli, besin içeriği ve elde edilme yöntemi birlikte ele alınmalıdır.
Özellikle soğuk sıkım susam yağı, üretim sırasında yüksek sıcaklık uygulamasının sınırlandırıldığı mekanik presleme yöntemiyle elde edilir. Bununla beraber susam yağının özellikleri kullanılan susamın türü, nemi, yağ oranı ve üretim sürecindeki şartlara göre değişiklik gösterebilir. Bu yüzden susam yağı değerlendirilirken tek başına sağlık iddialarından ziyade içerik ve kullanım özelliklerine odaklanmakta fayda vardır.

Susam yağının temel bileşenleri arasında yağ asitleri vardır. İçeriğinde özellikle oleik asit ve linoleik asit gibi doymamış yağ asitleri bulunurken, daha düşük oranlarda doymuş yağ asitleri de bulunabilir. Yağın bileşimi susamın türü ve üretim yönetimine bağlı olarak farklılık gösterebilir.
Susam yağı ayrıca susam tohumunda doğal şekilde bulunan bazı bileşenlerin bir kısmını içerebilir. Sesamin ve sesamolin, susamla ilişkilendirilen lignanlar arasında yer alır. Bunun yanı sıra E vitaminiyle alakalı tokoferoller de susam yağının bileşenleri arasında bulunabilir.
Bu içerikte kaynaklı susam yağının faydaları hakkında yapılan değerlendirmelerle yağ asidi profili ve doğal bileşenleri göz önünde bulundurulabilir. Ancak belli bir bileşenin bulunması, susam yağının herhangi bir hastalığı tedavi ettiği ya da önlediği anlamına gelmez. Beslenme üzerindeki etkileri; tüketicinin toplam beslenme düzeni, kullanım oranı ve kişin genel özellikleriyle beraber değerlendirilmelidir.
Susam yağı nasıl kullanılır? sorusunun yanıtı; ürünün kullanım amacına ve çeşidine göre değişebilir. Mutfakta susam yağı salatalara aroma kazandırmak, hazırlanan tariflere farklı tat vermek ve farklı yemeklerde kullanmak amacıyla tercih edilebilir.
Özellikle aromatik yapısından dolayı Asya mutfağında farklı yemeklerde ve soslarda kullanılabilir. Salata soslarına dahil edilebilir, sebze yemeklerinde değerlendirilebilir ya da tarifin özelliğine göre yemek hazırlama sürecine dahil edilebilir.
Susam yağının beslenmede kullanımı konusunda tek bir ideal tüketim oranından söz etmek mümkün değildir. Günlük beslenmede yağ tüketimi kişinin genel beslenme düzeni ve enerji ihtiyacı ile beraber değerlendirilmelidir. Susama ya da susam ürünlerine karşı alerjisi olan kişilerin ise tüketim konusunda mutlaka bir uzman görüşü alması gerekir. Buna benzer şekilde özel sağlık durumları ya da uygulanan bir beslenme programı varsa kişisel öneriler için bir sağlık uzmanına danışılmalıdır.
Susam yağı beslenmeyle beraber kozmetik amaçlı bakım uygulamalarında da kullanılabilir. Cilt bakımında yağın nemlendirici ve yumuşatıcı özelliklerinden faydalanmak istenebilir. Saç bakımında ise saç ve saç derisine yönelik birbirinden farklı bakım rutinlerinde tercih edilebilir.
Bu noktada kozmetik kullanım ile tıbbı tedavi birbirinden ayrılmalıdır. Susam yağının saç ya da cilt üzerinde kullanılması, herhangi bir cilt hastalığını ya da saç sorununu tedavi ettiği anlamına gelmez. Kullanım amacı daha çok bakım ve ürünün sağladığı kozmetik hissi üzerinden değerlendirilmelidir.
Hassas ciltlerde ya da susama alerjisi olan kişilerde istenmeyen reaksiyonlar görülebileceği için ürünü direkt geniş bir bölgeye uygulamadan önce dikkatli olunması gerekir. Bilinen bir alerji ya da cilt sorunu bulunuyorsa uzman görüşü alınmasında fayda vardır.
Susam yağı nasıl elde edilir? sorusunun cevabı kullanılan üretim yöntemine bağlı olarak değişiklik gösterir. Temel süreçte yağ oranı yüksek susam tohumları işlenerek içerdikleri yağın ayrılması sağlanır. Tohumun hazırlanması, uygun şartlarda preslenmesi ve elde edilen yağın ayrıştırılması üretim sürecinin temel aşamalarını oluşturabilir.
Mekanik presleme yönteminde susam tohumları bir pres sistemi içerisinde sıkıştırılır. Bu işlem sırasında tohumun yapısındaki mekanik olarak ayrılır. Daha sonra elde edilen yağ üretim sürecine bağlı olarak farklı ayırma ve filtrasyon aşamalarından geçilir.
Susamdan yağ çıkarma işleminde kullanılan yöntem elde edilen ürünün özelliklerini doğrudan etkileyebilir. Özellikle soğuk sıkım susam yağı üretiminde hedef, mekanik presleme sırasında yüksek sıcaklık oluşumunu sınırlayarak yağın elde edilmesidir. Soğuk pres ifadesi sadece ürünün sonradan soğutulduğu anlamına gelmez; üretim sürecinde presleme şartlarını gösterir.
Bu noktada susam yağı nasıl yapılır? sorusu ile ev tipi basit uygulamalar ve ticari üretim süreleri birbirinden ayrılmalıdır. Ticari ölçekte susam yağı üretim için uygun ısı kontrolüne, kapasitesine ve yağlı tohumların işlenmesine yönelik makinelere ihtiyaç duyulur.
Susam yağı üretimi amacıyla kullanılan makineleri yağlı tohumların mekanik olarak işlenmesine yardımcı olan sistemlerdir. Soğuk pres yağ makineleri de susam gibi yağ içeren tohumlardan mekanik yöntemle yağ elde edilmesine dair kullanılabilir.
Demirbaş Makine’nin soğuk pres yağ makinesi, yağlı tohumların preslenmesi için kullanılan ekipmanlardan biridir. Ürün 1-40 kg kapasite, 1,5 kW güç, termostat/ısı kontrolü ve 220 V çalışma özellikleri ile sunulmaktadır. Söz konusu olan bu özellikler makinenin çalışma şartlarının kontrol edilmesine ve farklı yağ tohumların işlenmesine yönelik kullanım imkanı sağlar.
Ancak makinenin gerçek yağ çıkarma performans sadece kapasite bilgisine bakılarak belirlememelidir. Kullanılan susamın çeşidi, nem seviyesi, yağ oranı, hazırlanma şekli ve çalışma şartları elde edilen sonuçları etkileyebilir. Bu yüzden belirtilen kapasiteyi direkt belli oranda yağ üretimi şeklinde yorumlamak doğru değildir.
Susam yağı üretmek isteyen işletmeler ya da üretim sürecini kendi bünyesinde gerçekleştirmek istenen kullanıcılar için makine tercihinde kapasitenin yanı sıra ısı kontrol kullanım amacı, elektrik bağlantısı ve işlenecek hammaddenin özellikleri de dikkate alınmalıdır. Bu sayede kullanılacak ekipman planlanan üretim sürecine uygun şekilde belirlenebilir. Susam yağı çıkarma işlemi için profesyonel ekipman üretimi gerçekleştiren Demirbaş Makine ile uzun vadede avantaj elde etmek çok kolaydır.
Susam yağı mutfakta salata, yemek ve soslarda kullanılabilir. Ayrıca saç ve cilt bakımı söz konusu olduğunda kozmetik amaçlarla tercih edilebilir. Beslenme açısından ise içeriği yağ asitleri ve doğal bileşenler göz önünde bulundurulur.
Soslarda, salatalarda ve farklı yemeklerde kullanılabilir. Kozmetik amaçlı olarak da saç ve cilt bakım rutinlerine dahil edilebilir. Kullanım şekli ürünün özelliklerine ve tercih edilen uygulamaya bağlı olarak değişiklik gösterir.
Susam tohumları hazırlanıp mekanik bir pres sisteminde işlenerek yağları ayrıştırılabilir. Elde edilen yağ üretim sürecine bağlı olarak ayrıştırma ve filtrasyon aşamalarından geçirilebilir.
Evet. Susam uygun bir mekanik soğuk pres yağ makinesi kullanılarak soğuk sıkım yöntemi ile işlenebilir. Presleme şartlarının kontrol edilmesi bu üretim yönteminin en önemli unsurlarından biridir.
Susam gibi yağlı tohumlardan mekanik yöntemler kullanılarak yağ elde etmek için soğuk pres yağ makineleri kullanılabilir. Makine tercihinde ısı kontrolü, kapasite ve işlenecek susamın özellikleri birlikte değerlendirilmelidir.